Romana Vrede over de vrouwelijke rollen in Amsterdam Empire: 'Niemand speelt een cliché'
In dit artikel:
Actrice, schrijver en theatermaker Romana Vrede (52) schuift tijdens een gesprek in een koffiezaak in Rotterdam-Zuid aan om te praten over haar rol in de serie Amsterdam Empire, haar recente levensfase en waarom ze tijdelijk minder het podium op wil. In Amsterdam Empire speelt ze Shanti, de ex‑vrouw van coffeeshophouder Jack van Doorn: een personage dat op een komische manier met stereotype trekjes speelt — een spirituele yogi die tegelijk de boel flikt — en waarmee Vrede zich goed kon vermaken. De serie valt op doordat veel sterke vrouwenzinnen centraal staan en weinig clichérollen voorkomen; op de set heerste volgens haar een energieke, uitgesproken dynamiek tussen de vrouwelijke acteurs.
Na meer dan twintig jaar intensief theaterwerk nam Vrede in 2023 een weloverwogen pauze van toneel. De combinatie van repetities, avondvoorstellingen en de zorg voor haar inmiddels twintigjarige zoon Charlie — die autisme en een verstandelijke beperking heeft — bleek jarenlang op adrenaline te draaien. Drie jaar geleden verhuisde Charlie naar een zorginstelling, en pas toen realiseerde Vrede zich hoe uitgeput ze was; haar therapeut signaleerde symptomen die op PTSS kunnen duiden. Ze noemt zichzelf soms “menopauzehoofd”, verwijzend naar geheugenverlies en veranderde energie sinds de overgang. Daardoor kiest ze nu selectiever voor werk en streeft ze meer balans na: film en series bieden kortere, beter te plannen werkperiodes dan het veel tijd vragende theater.
Schrijven is een belangrijk nieuw en oud vertrekpunt voor haar. Vrede debuteerde eerder met De nobele autist, een roman over haar leven met Charlie, en kreeg recent een toneelschrijfprijs voor Tijd zal ons leren. Volgend jaar verschijnt haar nieuwe boek met gefictionaliseerde verhalen van verzetsstrijders uit de tijd van slavernij en kolonialisme — een tegenvertelling op de vaak eenzijdige geschiedschrijving die zij wil vastleggen. Waar geschiedenisboeken vooral het perspectief van het imperialisme laten horen, wil zij mythes, liederen en generatieslange overleveringen naar het geschreven woord brengen.
Ze neemt veel rollen niet aan: scripts moeten haar aanspreken en stereotypen op basis van geslacht, huidskleur of leeftijd probeert ze te vermijden. Toch kan ze genieten van rollen waarin een stereotype ironisch wordt gebruikt, zoals Shanti in Amsterdam Empire. Naast acteren blijft schrijven centraal: in 2026 keert ze voorzichtig terug naar het theater als regisseur van Sisterhood, een voorstelling over vriendschap tussen zeven zwarte vrouwen die een nieuwe levensfase ingaan. Het stuk onderzoekt ook het durven loslaten van vriendschappen die niet meer veilig of gezond aanvoelen — een thema dat Vrede belangrijk vindt en waar zij persoonlijke en maatschappelijke lagen in ziet.
Kortom: Romana Vrede beweegt zich in een fase van bezinning en heroriëntatie. Ze heeft van alles achter de rug — professionele erkenning, intensieve zorgtaken en lichamelijke veranderingen — en bouwt nu een carrière die meer ruimte biedt voor schrijven, selectief acteren en het vertellen van onderbelichte verhalen uit de koloniale en slavernijgeschiedenis.