Monique moest begin jaren 60 afstand doen van haar kind: 'Niemand vroeg ooit wat ik zelf wilde'

In dit artikel:

Monique lijkt op 81-jarige leeftijd een avontuurlijk en vrij leven te hebben geleid. Ze reisde veel, werkte als mannequin, kok en ondernemer, runde een restaurant en een bed & breakfast en schreef luchtig over haar ervaringen. Achter dat beeld schuilt echter een jeugd en volwassen leven vol verwaarlozing, schaamte en verlies.

Toen Monique zeven was, vertrokken haar moeder en jongere zusje plotseling uit huis. Samen met haar broer bleef ze achter bij haar vaak afwezige vader. Huishoudsters zorgden voor hen, maar warmte en aandacht ontbraken. Ook tijdens ziekenhuisopnames kreeg ze nauwelijks bezoek van haar ouders. Op haar zestiende werd ze als au pair naar Engeland gestuurd. Ze sliep in een kelder, mocht als niet-joods meisje niet met het gezin mee-eten en werd vooral ingezet voor huishoudelijk werk. In Duitsland vond ze daarna een vergelijkbare situatie: ze voelde zich personeel in plaats van gezinslid.

Op haar zeventiende raakte Monique na een gebrekkig voorgelichte seksuele ervaring zwanger. In 1963 keerde ze terug naar Nederland, waar ze in het Wilhelmina Gasthuis werkte en een mannequinopleiding volgde. Ze probeerde de zwangerschap aanvankelijk te ontkennen en zocht nog naar een abortus, maar daarvoor was het te laat. Haar stiefmoeder regelde dat ze tijdens de laatste maanden van haar zwangerschap buiten beeld bleef in de Emma Kliniek in Scheveningen. Daar zag ze andere vrouwen bezoek, cadeaus en hun baby’s ontvangen, terwijl zij haar zwangerschap als een schande moest verbergen.

Na de geboorte werd haar zoon direct ter adoptie afgestaan. Niemand vroeg haar wat zij wilde; volgens haar familie en de betrokken instanties kon ze het kind niets bieden. Ze mocht niet weten waar haar zoon terechtkwam en kreeg geen kans om als moeder een band met hem op te bouwen. Na een ultimatum van haar vader vertrok ze naar Curaçao, waar ze bij haar moeder en stiefvader een nieuw bestaan probeerde op te bouwen. Ze trouwde later, maar kon zelf geen kinderen krijgen. Onderzoeken leverden geen verklaring op, waardoor het moederschap haar opnieuw ontzegd leek.

Monique vulde haar leven met werk, reizen en ondernemerschap, maar het verdriet bleef. Ze sprak er slechts met enkele mensen over en kreeg pas veel later therapie. Ze beschrijft zichzelf ondanks haar sociale leven als het verwaarloosde kind dat vanbinnen alleen is gebleven. Toen haar zoon zich na tientallen jaren onverwacht meldde, volgde een snelle hereniging met bezoeken en een gezamenlijke kerst. Toch ontstond geen vanzelfsprekende verbondenheid. Verwijten over de adoptie en een pijnlijke situatie rond het overlijden van het kind van haar zoon maakten het contact uiteindelijk te zwaar. Monique trok zich terug nadat haar werd verweten dat ze haar zoon opnieuw in de steek liet.

Via De Nederlandse Afstandsmoeder vond ze anderen met soortgelijke ervaringen. Ze pleit niet alleen voor aandacht voor individuele verhalen, maar ook voor erkenning van een systeem waarin ongehuwde, zwangere meisjes vooral werden gecontroleerd en beschermd geacht moesten worden tegen schande. Volgens haar draaide die aanpak eerder om ouderbescherming dan om het welzijn van het kind. De kabinets­excuses die op 2 juli worden aangeboden voor het historische onrecht betekenen daarom veel voor haar, al maken ze het verleden niet ongedaan. Door haar verhaal te delen wil Monique zichtbaar maken wat er is gebeurd en voorkomen dat vrouwen die dit meemaakten opnieuw in stilte verdwijnen.