Mag je net zo hard rouwen om een huisdier als om een mens?

In dit artikel:

Het verlies van een huisdier kan even ingrijpend zijn als het verlies van een mens, maar die rouw wordt vaak onderschat of niet erkend. Psycholoog Nina van den Bosch legt uit dat de intensiteit van het verdriet vooral afhangt van de betekenis van de relatie. Omdat mensen hun huisdier dagelijks zien en vaak een hechte, onvoorwaardelijke band opbouwen, kan het dier een grotere plaats in hun leven innemen dan sommige menselijke contacten. Uit onderzoek onder ruim negenhonderd mensen blijkt dat een op de vijf het overlijden van een huisdier als het zwaarste verlies in zijn of haar leven ervaart. Het aantal mensen met ernstige rouwklachten is vergelijkbaar met dat na het verlies van een vriend, broer, zus of partner.

De ervaringen van Patricia, Anikki en Shamira laten zien hoe diep zo’n band kan zijn. Patricia’s hond Spetter hielp haar tijdens de coronaperiode door moeilijke momenten heen. Anikki’s familie moest onverwacht afscheid nemen van hun hond Jason, die een dodelijke darmtumor bleek te hebben. Dat ze hem later zelf naar het crematorium mochten brengen, gaf hun een gevoel van afsluiting. Shamira verloor haar kat Saartje aan uitgezaaide kanker en merkte dat mensen al snel vroegen wanneer ze een nieuwe kat zou nemen. Daardoor voelde ze zich onbegrepen, terwijl ze maandenlang verdrietig bleef.

Van den Bosch noemt dit ‘gedisenfranchiseerde rouw’: verdriet dat door de omgeving niet als legitiem wordt gezien. Opmerkingen als ‘het was maar een hond’ of ‘neem gewoon een nieuwe’ kunnen schaamte en eenzaamheid versterken en het rouwproces bemoeilijken. Ook bij euthanasie kunnen schuldgevoelens ontstaan, omdat de eigenaar vaak zelf over het laatste moment moet beslissen. Vooraf afscheid kunnen nemen kan rust geven, maar voorkomt de rouw niet.

Volgens de psycholoog is het belangrijk gevoelens toe te laten, erover te praten, foto’s en herinneringen te delen en een passend afscheidsritueel te kiezen. Wie iemand in rouw wil steunen, kan het verlies erkennen, oprechte vragen stellen en vooral luisteren. De duur en intensiteit van het verdriet verschillen per persoon; huilen, slecht slapen en een leeg huis vermijden kunnen normaal zijn. Als rouw langdurig het dagelijks functioneren belemmert, gepaard gaat met depressieve klachten, paniekaanvallen, ernstige slapeloosheid of overheersende schuldgevoelens, is professionele hulp verstandig. Verdriet om een huisdier is volgens Van den Bosch geen aanstellerij, maar een normale reactie op het verlies van een betekenisvolle relatie.