Kathelijne zou nooit meer lopen, maar blijft vechten: 'Dit jaar ga ik stappen zetten'

In dit artikel:

In 2015 liep filmmaker Katelijne Langezaal op veertigjarige leeftijd een dwarslaesie op tijdens een werkopdracht bij Sint Maarten. Ze maakte daar een promotiefilm voor een organisatie die zeilvakanties aanbood, toen de boot op hoge, steile golven botste. Terwijl ze op het voordek een camera bevestigde, werd ze meerdere keren hard op het dek geslingerd. Na de derde klap voelde ze hevige rugpijn en kon ze haar benen niet meer bewegen.

In een ziekenhuis in de Dominicaanse Republiek bleek dat een gebroken wervel haar ruggenmerg had beschadigd. Hoewel een snelle operatie nodig was, werd ze pas drie dagen later geopereerd. Na twee weken werd ze naar Nederland gebracht. Ze revalideerde een halfjaar en trok daarna bij haar ouders in, omdat haar eigen woning niet geschikt was. Van een zelfstandige, sportieve vrouw was ze veranderd in iemand die dag en nacht hulp nodig had.

Langezaal benadrukt dat een dwarslaesie veel meer betekent dan niet kunnen lopen. Ook blaas- en darmfuncties, doorbloeding, botten en stofwisseling kunnen worden aangetast. Daarnaast krijgen veel mensen te maken met pijn, complicaties, nachtmerries en een zwaar rouwproces om het verloren leven. Haar Nederlandse artsen vertelden haar dat herstel niet meer te verwachten was en richtten de revalidatie vooral op het leren leven met een rolstoel. Voor Langezaal was dat vooruitzicht onaanvaardbaar; zonder hoop op verbetering zag ze het leven niet zitten.

Daarom zocht ze zelf naar een andere aanpak en kwam ze terecht bij Project Walk in Californië. Daar volgde ze Activity Based Therapy (ABT), een intensieve, individueel afgestemde training die probeert beweging en gevoel in verlamde lichaamsdelen terug te krijgen. Volledig herstel is niet vanzelfsprekend, maar ook functies als zelfstandig staan, omdraaien in bed en plassen kunnen voor mensen met een dwarslaesie grote verschillen maken. Langezaal trainde jarenlang zwaar en kreeg opnieuw beweging in haar onderlichaam en gevoel in haar blaas. Uiteindelijk kon ze met minimale hulp korte afstanden lopen met een rollator.

Door de coronapandemie ging Californië in lockdown en moest ze terug naar Nederland. Omdat ze daar haar therapie niet kon voortzetten, verloor ze een groot deel van haar vooruitgang. Ze besloot vervolgens zelf een Nederlands trainingscentrum op te richten. Met hulp van lotgenoten opende vier jaar geleden stichting Neuromove in Amsterdam. Daar trainen inmiddels 220 patiënten en staan 180 mensen op de wachtlijst. De stichting wil naar een grotere locatie verhuizen, maar heeft daarvoor geld nodig voor apparatuur, de opleiding van fysiotherapeuten en de inrichting van het pand.

Langezaal traint er zelf ook en wil opnieuw leren staan en lopen. Dat zou haar meer vrijheid geven, bijvoorbeeld om vrienden op hogere verdiepingen te bezoeken, naar restaurants zonder aangepast toilet te gaan en over het strand te wandelen. Na enkele medische complicaties, waaronder een gebroken enkel door botontkalking, werkt ze verder aan haar herstel.

Tijdens haar ziekenhuisopname begon Langezaal een videodagboek om grip te krijgen op haar situatie. Dat groeide uit tot de documentaire *Dwars*, die haar ongeluk, revalidatie en zoektocht naar alternatieve behandelingen volgt. De film werd op 29 mei 2025 uitgezonden op NPO 2 bij NPO Doc. Langezaal zegt dat ze geen bijzondere betekenis in het ongeluk ziet, maar wel probeert het beste van haar leven te maken. Ze woont aangepast met haar hulphond Louie, zeilt opnieuw en wil binnenkort gaan zitskiën. Vooral zeilen geeft haar weer een gevoel van vrijheid.