Hormonen in overdrive? Zo herken je het verschil tussen PMS en PMDD
In dit artikel:
PMDD (Premenstrual Dysphoric Disorder) is een ernstige, aan de menstruatie gekoppelde stemmingsstoornis die bij naar schatting 2–6% van de menstruerende vrouwen voorkomt. In tegenstelling tot gewone PMS gaat het bij PMDD om heftigere symptomen die werk, relaties en dagelijks functioneren ernstig kunnen aantasten: extreme stemmingswisselingen, diepe somberheid, angst of paniekaanvallen, woede-uitbarstingen en gevoelens van hopeloosheid.
Belangrijk is het patroon: de klachten beginnen meestal na de eisprong (ongeveer één tot twee weken voor de menstruatie) en verbeteren snel nadat de menstruatie begint. Die voorspelbare timing is vaak het grootste aanwijzing dat het om PMDD gaat en niet om incidentele sombere buien.
De oorzaak ligt niet in te hoge hormoonwaarden, maar in een overgevoeligheid van het brein voor normale hormonale schommelingen in de tweede helft van de cyclus. Met andere woorden: de hormonen zelf zijn normaal, maar het zenuwstelsel reageert overdreven heftig.
PMDD wordt nog regelmatig gemist of afgedaan als “gewoon hormonaal” gedrag, waardoor vrouwen soms jaren zonder gerichte hulp blijven zitten. Er is geen bloed- of hormoontest die PMDD kan aantonen; voor de diagnose adviseren artsen het systematisch bijhouden van symptomen gedurende ten minste twee menstruatiecycli om het patroon vast te stellen.
Behandeling is mogelijk en kan veel verlichting bieden. Opties zijn cognitieve gedragstherapie, aanpassingen in levensstijl, hormonale anticonceptie en bepaalde antidepressiva — opvallend genoeg kunnen sommige antidepressiva bij PMDD sneller werken dan bij andere vormen van depressie. Wie vermoedt dat dit op hen van toepassing is, kan beginnen met een cyclusdagboek en dit bespreken met de huisarts of gynaecoloog om de juiste vervolgdiagnostiek en behandeling te krijgen.
Kortom: als je elke maand structureel emotioneel uit balans raakt en dat je leven belemmert, is dat niet iets wat je zomaar hoeft te accepteren — het kan PMDD zijn en er zijn effectieve mogelijkheden om het te behandelen.