Het ongelooflijke, waargebeurde verhaal achter de Netflix-film 'Peaky Blinders: The Immortal Man'
In dit artikel:
In Peaky Blinders: The Immortal Man voorkomt Tommy Shelby een gedurfd nazi-complot dat erop was gericht het Britse pond en daarmee de economie van het Verenigd Koninkrijk te ondermijnen. De film plaatst Shelby in 1940, wanneer het Derde Rijk een plan ontwikkelt om via massale vervalsing van bankbiljetten het pond waardeloos te maken en zo het Britse verzet economisch uit te schakelen.
Het verhaal is geworteld in een echte Tweede Wereldoorlog-operatie: wat later bekend zou worden als Operatie Bernhard. Duitse veiligheidsdiensten — onder figuren als Reinhard Heydrich en aanvankelijk Arthur Nebe — probeerden zeer nauwkeurige namaakbiljetten te vervaardigen. Hiervoor werd een multidisciplinair team ingezet van tekenaars, wiskundigen en cryptografen om de ingewikkelde beveiligingskenmerken en unieke serienummers van de Bank of England na te bootsen. Ondanks dat een deel van de vervalsingen zelfs door controles wist te glippen, faalde het plan om Groot-Brittannië massaal ermee te overspoelen door interne rivaliteit en andere tegenslagen; later werd het project door Bernhard Krüger overgenomen en naar hem vernoemd.
De film toont ook de historische praktijk waarbij Joodse gevangenen in kampen werden gedwongen te helpen bij de productie. Dat beeld klopt: Krüger selecteerde rond de 134 bekwame gevangenen en bracht hen naar een geheime afdeling in concentratiekamp Sachsenhausen. Zij werkten lange shifts en drukten enorme aantallen biljetten; sommige bronnen spreken van meer dan acht miljoen vervalsingen en producties tot ongeveer 600.000 per maand. Om de biljetten er niet alleen visueel maar ook fysiek authentiek uit te laten zien, werd zelfs gebruikgemaakt van gevangenen die de papierwaren met vuile handen doorlieten gaan zodat ze gebruikssporen kregen.
De nazi’s hoopten aanvankelijk het vervalste geld via criminele netwerken in de Britse economie te sluizen. Hoewel de grootschalige overstroming uitbleef, werd het geld later ingezet voor spionageactiviteiten en geheime aankopen. In de film verschijnt een personage vergelijkbaar met de echte Friedrich Schwend, die in 1943 als ‘verkoopmanager’ van de operatie optrad en een netwerk van ‘verkopers’ opzette om vervalsingen te verspreiden; die figuur fungeert als inspiratie voor Tim Roths personage Beckett.
Scenarioschrijver Steven Knight gebruikt historische gebeurtenissen als vertrekpunt voor zijn fictie, en mixt feit met verzonnen elementen om Tommy Shelby’s rol in dit soort spionage- en saboteringsplots dramatisch op te voeren. De kern van de historische werkelijkheid — een ambitieus, technisch geavanceerd maar uiteindelijk deels mislukte poging van de nazi’s om door middel van valuta-manipulatie de vijand te verzwakken — blijft in de film herkenbaar terugkomen.