Els is familiedetective: 'Eindelijk weten waar je vandaan komt, geeft rust'

maandag, 16 november 2026 (09:20) - Vriendin.nl

In dit artikel:

De 74-jarige Els Leijs helpt mensen achterhalen wie hun biologische vader, moeder of grootvader is. Ze werkte jarenlang bij Spoorloos en doet dit onderzoek nu zelfstandig vanuit haar werkkamer, met DNA-databases, stambomen en archieven als belangrijkste hulpmiddelen. Stoppen is ze voorlopig niet van plan: ze vindt het speurwerk nog altijd boeiend en werkt samen met stamboombouwer Anita aan ongeveer twintig zaken tegelijk.

Een DNA-test levert niet automatisch een antwoord op. Els vergelijkt meerdere matches en probeert eerst vast te stellen welke familieleden van moederskant zijn. De overgebleven matches kunnen aanwijzingen geven voor de familie van vaderskant. Door de stambomen van matches uit te werken en die te combineren met gegevens uit archieven, zoals geboorten, huwelijken en overlijdensberichten, reconstrueert ze soms meerdere generaties. Zo kan een onbekende vader uiteindelijk worden teruggevonden, ook wanneer hij zelf nooit een DNA-test heeft gedaan.

Els gebruikt alleen consumentendatabases zoals MyHeritage, Ancestry, FamilyTreeDNA en 23andMe. Daarin staan uitsluitend mensen die vrijwillig een test hebben laten doen. De meeste zoektochten duren maanden; met een nauwe match kan snel duidelijkheid ontstaan, maar met alleen verre neven of nichten kan het een jaar of langer duren. Het resultaat is bovendien niet altijd een ontmoeting. De gevonden persoon kan overleden zijn of geen contact willen. Els benadert familieleden daarom zelf als eerste, zodat beide partijen niet onverwacht met een emotionele situatie worden geconfronteerd.

Volgens Els geeft het kennen van de biologische afkomst veel zoekers uiteindelijk rust, zelfs als contact uitblijft. Ze helpt ook donorkinderen, onder wie mensen die vóór 2004 met een anonieme spermadonor zijn verwekt. Een DNA-test kan echter eveneens schokkende ontdekkingen opleveren, bijvoorbeeld wanneer iemand onverwacht een halfzus vindt en ontdekt zelf donorkind te zijn. Els vindt dat ouders hun kinderen daar zo vroeg mogelijk eerlijk over moeten informeren.

Dezelfde genetische genealogie kan volgens haar worden ingezet bij strafrechtelijk onderzoek naar ernstige misdrijven en cold cases. Via familieleden in toegestane databases kunnen onderzoekers soms de identiteit van een onbekende dader reconstrueren. Nederland staat daar nog aan het begin, omdat niet alle databanken voor dit doel mogen worden gebruikt. Els is inmiddels betrokken bij een forensische zaak waarin ze de identiteit en herkomst van een onbekende dode probeert vast te stellen.

Voor Els draait het werk uiteindelijk niet om abstracte familielijnen, maar om de levens achter de namen. Of iemand nu een vader, donor of afkomst zoekt: zekerheid kan een jarenlang knagende vraag beëindigen, ook wanneer niet alle ontbrekende schakels van de familiepuzzel kunnen worden gevonden.

BEKIJK OOK:

Vandaag Inside: Noa Vahle tijdens interview met Joey Veerman: ‘Je bent echt boos, hè?’